Sual: Namazları vaktin sonunda kılmak uygun mudur?

CEVAP
Evinde veya iş yerinde yalnız kılan, her namazı vakti girer girmez, geciktirmeden kılmalıdır! Geciktirirse, son anlarda çıkabilecek maniler sebebiyle acele kılma, tadil-i erkanı terk etme, sünneti kılamama gibi hallere düşülebilir. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

(Ya Ali, namazı vakti girince, geciktirmeden hemen kıl) [Eşiat-ül-lemeat]

(Bir zaman gelecek, âmirler, imamlar, namazı öldürecekler, vaktinden sonraya bırakacaklar. Sen, namazını vaktinde kıl!) [Müslim]

(Allahın rızası, vakti girince hemen kılınan namazdadır.) [Tirmizî]

Bilhassa ikindiyi, akşama 45-50 dakika kalmadan önce kılmış olmalıdır. Daha sonra kılınırsa mekruh olur. Akşamı yarım saatten fazla geçirmeden hemen kılmalıdır. Yatsıyı da gece yarısından sonraya bırakmak mekruh olur.

Namaz, saatin yanlışlığı, takvimin hatası yüzünden vaktinde kılınmamışsa, vakti çıktıktan sonra kılınmışsa kazası kılınmış olur. Namazı özürsüz kazaya bırakmak ise büyük günahtır. Tergibüssalatdaki hadis-i şerifte, (Bir namazı vakti çıkınca [kaza olarak] kılan, 80 hukbe Cehennemde kalır) buyuruldu. Bir hukbe 80 senedir. Bir ahiret günü, bin dünya senesi kadar uzundur. Hiç kaza etmemenin cezası ise elbette çok daha fazladır. Bir farz namazı, vakti çıktıktan sonra kılan, büyük günah işlemiş olur. Yani kaza etmekle, kazaya bırakma günahı affolmaz. Ayrıca tevbe etmesi gerektiği İbni Nüceym hazretlerinin Kebair ve segair kitabında bildiriliyor. Namazı kazaya bırakma tehlikesi yönünden, namazı vakit girer girmez kılmaya çalışmalıdır.

Sual: İşlerimin çokluğu sebebiyle, namazı son vaktinde kılmak caiz midir?

CEVAP
Namaz, son vaktinde kılınınca da, vaktinde kılınmış olur. Fakat akşamı yıldızlar görününceye kadar geciktirmek ve yatsıyı gece yarısından sonra kılmak mekruh olur. Namazı ilk vaktinde kılmanın önemi büyüktür. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki: (En kıymetli ibadet, vakti girince hemen kılınan namazdır.) [Tirmizî] (Allahı anıp, namazını vaktinde kılanın, sevabı kat kat artar.) [Taberanî] (Allah, namazlarını vaktinde kılanı cennete koyacağına söz verdi.) [Taberanî] (Namazını, vakti girince hemen kılandan, Allahü teâlâ razı olur. Vakitlerinin sonunda kılanları da affeder.) [Tirmizî]

Sual: Namaz vakti çıkmadan ne kadar önce namaza başlanırsa, o namaz sahîh olur?

CEVAP
Vakit çıkmadan, iftitâh tekbîri alınca, namazı vaktinde kılmış olur. [Mâlikîde ve Şâfi'îde ise, bir rek'at kılınca o namaz vaktinde kılınmış olur. Bir rek'at kılınmadan başka vakit girerse, o namaz edâ değil, kazâ olur.] Sabah namazı kılarken, güneş doğmaya başlarsa, bu namaz sahîh olmaz. İkindiyi kılarken güneş batarsa, bu namaz sahîh olur.

Sual: Namaz vaktinin sonu kaç dakikadır?

CEVAP
Abdest alıp farzı kılacak kadardır ki, 10-15 dakikadır.

Sual: Namaz vaktinin girdiğinde şüphe edilerek kılınsa, sonra, vakit girdikten sonra kılındığı anlaşılsa, namaz kılınmış olur mu?

CEVAP
Namazın sahih olması için, namaz vaktinin girdiğini iyi bilmek gerekir. Vaktin girdiğinde şübhe ederek kılsa, sonra vakit girdikten sonra kıldığı anlaşılsa, kıldığı namaz sahih olmaz. Vaktin girdiği, adil bir müslümanın okuduğu ezan ile anlaşılır. Ezanı okuyan adil değilse, vaktin girip girmediğini kendi araştırır. Girdiğini çok zannedince, kılar. Din işlerinde adil müslümanın sözüne inanılır. Mesela, kıbleyi, birşeyin temiz ve necis olmasını, helal, haram olmasını haber verince inanılır. Haber veren fâsıksa yahut fâsık olduğu belli değil ise, doğru söyleyip söylemediğini araştırıp, zannettiğine göre hareket eder. Çünkü çok zannetmek, iyi bilmek demektir. Namaz vaktinin girdiğini haber vermek ibâdettir. Burada da, namaz vaktini bilen, akıl baliğ, adil bir erkeğin ezanına inanılır. Fâsık müezzinin haber vermesine de inanılmaz. Vaktinden önce okunan ezan sahih olmaz. Büyük günah olur. Ezan, belli kelimeleri, belli şekilde okuyarak, namaz vaktinin girdiğini bildirmektir.Yüksek yere çıkıp okumak sünnettir.

Sual: Sabah namazını güneş doğuncaya kadar kılmak câiz mi? (Güneşin doğmasına 15 dakika kalınca kılmak mekrûh olur) diyenler vardır. Böyle bir şey var mı?

CEVAP
Sabah namazını cemâat ile ortalık aydınlanınca kılmak müstehabdır. Evinde yalnız kılan, her namazı vakti girer girmez kılmalıdır. Hadîs-i şerîfte, (İbâdetlerin en kıymetlisi, vakti girer girmez kılınan namazdır) buyuruldu. (Tirmizî) Sabah namazını güneş doğuncaya kadar kılmak câizdir. (Güneşin doğmasına 15 dakika kalınca kılmak mekrûh olur) sözü yanlıştır. Güneş doğana kadar kılınır. Erken kılmak elbette daha fazîletlidir. Sabah namazının farzından önce de, sonra da kazâ namazı kılınabilir.

Sual: Asr-ı sani ne demektir?

CEVAP
Asr-ı sani, ikinci ikindi demektir. Asr-ı evvel birinci ikindi demektir. Öğle namazının vakti, İmameyn’e [Yani imam-ı Ebu Yusuf ile imam-ı Muhammed’e] göre, asr-ı evvele kadardır. Yani her şeyin gölgesi, öğle namazının evvel vaktindeki uzunluğundan, kendi boyu miktarı uzayıncaya kadardır. [Mesela 100cm. olan bir çubuğun gölgesi öğle vaktinin evvelinde 10 cm ise, bu gölge 110cm. olunca öğle vakti bitmiş olur.] Bugün ikindi ezanları bu kavle göre okunmaktadır. İmam-ı a'zam hazretlerine göre ise, öğlenin vakti asr-ı saniye kadardır. Yani her şeyin gölgesi boyunun iki misli uzayıncaya kadar devam eder. [Yani yukarıda bildirilen çubuğun gölgesi 210 cm olunca ikindi başlamış olur.] [Diğer üç mezhebde öğle ve ikindinin vakti, İmameyn’in bildirdiği gibidir. Yani bu mezheblerde asr-ı sani yoktur.] Bir özürle öğle namazını İmameyn’in bildirdiği vakitte [Asr-ı evvele kadar] kılamayan kimse, namazı kazaya bırakmayıp İmam-ı a'zam hazretlerinin kavline göre, asr-ı evvelde kılmalıdır! Bu takdirde, o gün ikindi namazını da, İmam-ı a'zam hazretlerinin bildirdiği vakitten önce kılmamalıdır! Kısacası, öğleyi asr-ı evvelde kılanın, ikindiyi asr-ı sanide kılması gerekir.

İkindide olduğu gibi yatsıda da iki vakit vardır. Buna (İşa-i evvel) ve (İşa-i sani) denir. [İşa, yatsı demektir.] İşa-i sani, işa-i evvelden, Eylülden Mart ayına kadar 10-12 dakika sonradır. Nisanda 12-14, Mayısta 14-18, Haziranda 18-19, Temmuzda 15-19, Ağustosta ise 12-15 dakika sonradır. Hem İmam-ı a'zam hazretlerinin, hem de İmameyn’in kavline uyabilmek için ikindiyi asr-ı sanide, yatsıyı da işa-i sani’de kılmak iyi olur.

Sual: Seher vakti ne zamandır? Vitri bu vakitte kılmak câiz midir?

CEVAP
Seher vakti gecenin son altıda biridir. Yani güneşin batışından imsâk vaktine kadar olan zamanın son altı da biridir.

Meselâ akşam 17.30'da, imsâk da 5.30'da oluyorsa, gecenin tamamı 12 saat demektir. Bunun altıda biri 2 saat eder. 5.30'dan çıkarılınca 3.30 kalır. Saat 3.30'dan saat 5.30'a kadar seher vakti demektir. Yaz ve kış bu vakit azalıp çoğalır. Teheccüd namazını ve vitri seher vaktinde kılmak iyidir. Hadîs-i şerîflerde buyuruldu ki:

(Gecenin sonunda uyanamıyacağından korkan, gecenin evvelinde vitri edâ etsin! Sonra yatsın! Gece sonunda uyanacağını ümid eden, vitri o zaman kılsın! Çünkü gecenin sonundaki kalkmakta rahmet melekleri hazır olur.) [Müslim] (Gece seher vaktinde ve namazlardan sonra yapılan duâ kabûl olur.) [Tirmizî]

(Seher vakti Allahü teâlâ buyurur ki: İstigfâr eden yok mu, onu magfiret edeyim. İsteyen yok mu, istediğini vereyim, duâsını kabûl edeyim.) [Müslim]

Seher vakti, duâ ve istigfârların kabûl olduğu zamandır. Ramazan ayında sahur için kalkınca seher vaktinde kalkılmış olur. Bu vakitte duâ etmeyi ganimet bilmelidir!

Allahü teâlâ iyileri, sâlihleri överken, (Onlar seher vaktinde istigfâr eder) buyuruyor. (Zâriyat 18) Ya'kûb aleyhisselâm oğullarına, (Sizin için yakında [seher vakti] Rabbime istigfâr edeceğim) dedi. (Yûsüf 98) Âl-i İmrân sûresinin 17. âyetinde, sabredenler, sâdıklar, namaz kılanlar, zekât verenler ve seher vakitlerinde istigfâr edenler övülmektedir. Hepsinden sonra, istigfâr edenlerin bildirilmesi, insanın her ibâdetini kusûrlu görüp, dâimâ istigfâr etmesi içindir.

Fırsat ganîmettir. Ömrü faydasız işlerle geçirmemeli, Hak teâlânın rızâsına uygun şeylere sarfetmelidir! Beş vakit namazı, tadil-i erkân ile ve cemâat ile edâ etmelidir! Teheccüd namazı kılmalı, seher vakitlerini istigfârsız geçirmemeli, gaflet uykusuna dalmamalı, ölümü ve âhireti düşünmeli, harâm olan dünya işlerinden yüz çevirip, âhiret işlerine yönelmelidir! Zarûrî olan dünya kazancı ile meşgûl olup, diğer vakitlerde, âhireti i'mâr etmekle meşgûl olmalıdır! Sözün kısası, mâsivâ sevgisinden korunmalı ve dînin emrine uymakla meşgûl olmalıdır! İş budur, bundan gayrisi hiçtir. (Mek.Ma'sûmiyye)

Sual: Namaz kılınması mekruh olan vakitlerde Kur’an-ı kerim okumak, duâ etmek veya başka ibadet yapmakta mahzur var mıdır?

CEVAP
Mekruh vakitlerde sadece namaz kılınmaz. Kur’an-ı kerim okumakta, duâ etmekte ve başka bir ibadet yapmakta mahzur yoktur. (Dürer)

Sual: Evde sabah namazını tek başına kılan kimse imsaktan 20 dakika sonra hemen kılmalı mı yoksa vaktin sonuna doğru kılması mı daha iyi?

CEVAP
Yalnız kılan kimsenin, her zaman her namazı vakit girer girmez kılması daha iyidir.

Sual: Sabah namazı ezan okununca mı başlar?

CEVAP
Sabah namazı ezan okununca başlamaz. Vakit girince başlar. Bugün Türkiye’de sabah namazları vakit girince değil, yarım saat kadar sonra okunmaktadır. Vakit girince, sabah namazı, güneş doğana kadar kılınır. Eğer kılınamamışsa, güneş doğduktan 50 dakika kadar sonra, sünneti ile kaza edilir. Öğle vaktine 20 dakika kalıncaya kadar kaza edilir.

Sual: Yatsı namazı hangi vakte kadar kılınır?

CEVAP
Yatsı namazı imsak vaktine kadar kılınır. Ancak gece yarısından sonra kılmak mekruh olur.

Sual: Gece yarısından sonra yatsıyı kılmak mekruh deniyor. Gece yarısı nasıl hesaplanır?

CEVAP
Gece, akşam ile imsak vaktinin arasıdır. Mesela bugün için İstanbul'da akşam 16.43 te oluyor. İmsak ise, 5.24 tür. İkisinin toplamı 7.13+ 5 24 = 12. 37 eder. Bunun yarısı 6 saat 18 dakika eder. Bu akşama ilave edilince gece yarısı bulunmuş olur. 4 43+ 6 18= yaklaşık 11 eder.

Daha pratik bir yol: Öğle kaçta oluyorsa ondan bir saat çıkarılır. Gece yarısı bulunmuş olur. Mesela İstanbulda bugün öğle 12.07 de oluyor. bir saat önce 11.07 eder. Demek ki gece yarısı 11 demektir. 11’den sonra kılınırsa mekruh olur.

Sual: Bir komşumuz şöyle diyor ve bu sözünde çok iddia ediyor: Her namaz arası 45 dakikadır, 45 dakika sonra kılınır Yani efendim, öğle namazı okundu, ikindi namazına 45 dakika kala namaz kılınır diyor. Bu doğru mudur?

CEVAP
Komşunuz deli falan değil mi? Her namaz vakti içinde kılınır. Yani öğle, ezan okununca başlar, ikindi vakti girene kadar kılınır. İkindi ise, ikindi ezanı okununca başlar, akşam ezanı okununcaya kadar kılınır. Yatsı, yatsı ezanı okunduktan sonra başlar, imsak vaktine kadar kılınır. Sabah ise sabah ezanı okunduktan sonra başlar, güneş doğana kadar kılınır. Şu kadar var ki, ikindiyi geciktirmek mekruh olur, yani akşama kırk dakika falan kalana kadar kılınmalı, daha sonra kılınırsa mekruh olur. Yatsı da gece yarısından sonraya bırakmamalıdır.