Sual: Namazda niyeti kalp ile mi yapmalı yoksa dil ile mi?

CEVAP
Namaza başlarken, niyetin dil ile de söylemek hakkında kitaplardaki bilgiler kısaca şöyledir:

Niyetin yeri kalbdir. Dil ile de söylenmesi iyidir. Dil ile söylenmezse bir şey gerekmez. (El Kâfi, Fetava-i Hindiyye)

Peygamber efendimizin (sallallahü aleyhi ve sellem) namaza başlarken dil ile niyet ettiği bildirilmemiştir. Sahabe ve tabiin den de böyle bir şey bildirilmemiştir. Hılye’de dört mezhep imamından da dil ile niyet edilebilir haberi bildirilmemiştir. Niyeti dil ile yapmanın bid’at olduğunu bildiren alimler vardır. Fetih sahibi bunu nakletmiştir. Hılye’de de, (Belki en uygunu, kalbi toparlamak için dil ile söylemek bid’at-i hasene olur.) demiştir. (Reddülmuhtar)

Hanefi’de namaza dil ile niyet bid’attır, vesveseden kurtulmak için caiz görülmüştür. (Mezahib-i erbea)

İmam-ı a’zam’ın fetvalarını bildiren El-ihtiyar kitabında, (Niyet, o namazın hangi namaz olduğunu kalben bilmektir. Bu işte dil ile söylemeye itibar yoktur) buyuruluyor.

Dürer ve gurer’de, (Hidaye’de bildirildiğine göre. Niyet kalb ile, hangi namazı kıldığını bilmektir. Dil ile söylemeye itibar edilmez. Kalbin hazır olması için dil ile de söylenmesi müstehaptır, iyi olur) buyuruluyor.

Halebî’de (Niyet kalb iledir, dil ile de söylenmesi müstehabdır. Kalben niyet edip de, dil ile söylenmese mahzuru yoktur.) buyuruluyor.

İslam âlimlerinin göz bebeği olan İmam-ı Rabbani hazretleri, Kâbil müftüsüne yazdığı 186. Mektubunda buyuruyor ki: (Alimler, namazda, kalb ile niyet etmekle berâber, ağız ile de söylemek müstehab olur demiştir. Hâlbuki, Resûlullah efendimizin, Eshâb-ı kirâmın ve Tâbiîn-i ızâmın söz ile niyet ettikleri, zayıf bir haber ile dahi, bildirilmemiştir. Ağız ile niyet etmek bid'attır. Bu bid'ate hasene diyorlar. Hâlbuki, bu bid'at, yalnız sünneti yok etmekle kalmıyor, farzı da yok ediyor. Çünkü çok kimse, yalnız ağızla niyet ederek kalb ile niyet etmiyor. Resûlullahın sünnetine bir şey katmamalı ve Onun Eshâb-ı kirâmına uymalıdır.) [c.1,m.186]

[İbni Âbidîn buyuruyor ki: (Niyet, yalnız kalb ile olur. Yalnız söz ile niyet etmek bid'attir. Kalb ile niyet edenin, şüpheden, vesveseden kurtulmak için, söz ile de niyet etmesi câizdir.]

Niyet, kalb ile olur. Yalnız söylemek ile niyet edilmiş olmaz. Kalb ile birlikte olmak şartı ile söyleyerek niyet etmek câiz olur da denildi. Kalb ile niyet, söz ile niyete benzemezse, kalbdeki niyete bakılır. İbâdetlerde niyetin söz ile yapılacağını bildiren hiçbir hadis-i şerif ve haber mevcut değildir. Dört mezhebin imamları da bildirmemiştir. (İslam Ahlakı)

İbâdetler yapılırken, yalnız ağız ile söylemeye niyet denmez. Kalb ile niyet edilmezse, dört mezhepte de namaz sahih olmaz. Resûlullahın ve Eshâb-ı kirâmın ve Tâbiînin ve hattâ dört imamın ağız ile niyet ettikleri işitilmemiştir. Hanefî’de, abdest alırken yüzü yıkarken, kalb ile niyet etmek sünnettir. [Ağız ile de niyet etmek, sünnettir, müstehabdır ve bid'attir denildiği İbni Âbidîn’de yazılıdır. Sünnettir veya bid'attir denilen bir şeyi yapmamak lâzım olduğu, Berîka, Hadîka ve İbni Âbidîn’de bildirilmektedir. Bunun için ağız ile niyet etmemelidir. (S. Ebediyye)

Sözün özü şudur ki, niyetin yeri kalbdir. Kalb ile niyet edenin, şüpheden kurtulmak için, söz ile de niyet etmesi iyi olur.