Sual: Câmiye girdiğimde, cemâat son teşehhüdde oturuyordu. İftitâh tekbîrini alıp otururken imâm selâm vermeye başladı. Cemâate yetişmiş oldum mu?

CEVAP
İmâm selâm vermeden önce, iftitâh tekbîrini aldığınız için, cemâate yetişmiş oldunuz.

Sual: Câmiye girdiğimde, cemâat rüku’da idi. İftitâh tekbîrini aldım. Rüku’ya eğilirken imâm doğruldu. O rekate yetişebildim mi?

CEVAP
Hayır yetişemediniz. Az da olsa, imâmla birlikte rüku’da durmadıkça, o rekate yetişilmiş olmaz.

Sual: İmâm, yanılarak beşinci rekate kalksa cemaat ne yapar?

CEVAP
Eğer imâm, dördüncü rekatte oturup Ettehiyyâtüyü okuduktan sonra beşinci rekate kalkmışsa, cemaat oturarak imâmı bekler. İmâm, yanıldığını hatırlayıp otursa ve secde-i sehv de yapmadan hemen selâm verse, cemaat de selâm verir. İmâm, rüku ve secdeye giderse, cemaat imâmı beklemeden selâm verir. Eğer imâm, dördüncü rekatte oturmadan kalkmışsa, yanıldığını hatırlamayıp secdeye gitse, namaz fâsid olur, yani bozulur. Cemaatin oturması ve selâm vermesi fayda vermez.

Sual: Secde-i sehv yapılırken, imâma uyan kimse, cemâat sevâbı alır mı?

CEVAP
Alır.

Sual: Cemaatle namaz kılarken safta sara tutan veya bayılan biri ile ilgilenmek için namazı bozmak caiz mi?

CEVAP
Evet.

Sual: İmam, öğlenin farzını kıldırırken dördüncü rekatta oturup tehiyyat okuduktan sonra unutarak beşinci rekata kalktı. Beşinci rekatin secdesini yaptıktan sonra yanıldığını farkedip bir rekat daha kılarak namazı altı rekata tamamladı. Cemaatten bir kısmı, imamla birlikte beşinci rekata kalkmayıp imam selam verinceye kadar bekledi. İmamla birlikte selam verdi. İmam beşinci rekati kıldırırken gelip uyanlar oldu. Bunlardan hangisinin namazı sahih oldu?

CEVAP
İmama beşinci veya altıncı rekatta uyanların namazı sahih olmaz. Çünkü farz kılanın nafile kılana uyması sahih değildir.

İmamla beşinci ve altıncı rekati kılmayıp oturarak, imamla birlikte selam verenlerin namazı sahihtir. Çünkü dördüncü rekattan sonra imama uymak gerekmez. İmam beşinci rekata kalkınca cemaat kalkmaz. Kalkan olursa da onun da namazı bozulmaz. Evla olanı kalkmamaktır. (Hindiyye)

Sual: İmam, öğlenin farzını kıldırırken son ettehiyyatüyü okuduktan sonra yanılarak beşinci rekata kalktı, altıncı rekati de kılıp selam verdi. Biz iki arkadaş, imama ikinci rekatta yetişmiştik. İmam, beşinci rekata kalkınca ben imama uymayıp kendi kendime daha önce yetişemediğim bir rekati kılıp imamın selam vermesini bekledim. İmam selam verirken onunla selam verdim. Benimle beraber imama uyan arkadaş ise, imam selam verdikten sonra, ayağa kalkıp kılmadığı bir rekati kıldı. Namazlarımız sahih oldu mu?

CEVAP
İmamın son kıldığı iki rekat nafile olur. Sizin namazınız sahihtir. Fakat arkadaşınız farz kılarken, son iki rekatı nafile olarak kılan imama uyduğu için namazı sahih olmaz. (R. Muhtar)

Sual: İmamlık yapacak olan, ikameti de kendisi okuyabilir mi?

CEVAP
İmamlık yapacak kimsenin, ikameti de kendisinin okuması mekruh olmaz. Hazret-i Ömer bazan böyle yapardı.

Sual: Cemaate yetişebilmek için, bazan ikindinin sünnetini iki rekât olarak kılmakta mahzur var mı?

CEVAP
Cemaat başlamışsa, iki rekât da kılmak uygun değildir. Cemaatle namaz kılmak sünneti, diğer sünnetlerden 27 derece efdaldir.

Bu bakımdan cemaate yetişmek için ikindinin sünnetini iki rekât olarak kılmakta mahzur yoktur. Peygamber efendimizin, ikindinin sünnetini iki rekât kıldığı zamanlar da olmuştur. Eshab-ı kiramdan, (Resulullah, ikindinin farzından önce, iki rekât namaz kılardı) diye rivayetler olmuştur. (Ebu Davud]

Sual: Namaza duracağımız sırada, bazan ön safta bir kişilik boş yer oluyor. Yanımızdaki, bir yaşlıya, boş olan yere geçmesini işâret etmek câiz midir?

CEVAP
Câizdir. Kendisinin geçmesi iyidir. Îsâr, muhtâç olduğu birşeyi kendi kullanmayıp, muhtâç olan din kardeşine vermektir. İnsana lâzım olan şeylerde îsâr yapılır. Kurbet ve ibâdetlerde îsâr yapılmaz. Meselâ, tahâretlenecek kadar suyu, setr-i avret edecek kadar örtüsü olan, bunları muhtâç olana vermez, kendi kullanır. Namazda ön saftaki yerini başkasına vermez. Namaz vakti gelince abdestsiz kimsenin abdest suyunu başkasına vermesi câiz değildir. (Eşbâh)

Allahü teâlânın beğendiği şeylere tâat denir. Allah rızâsı için tâat yapmaya ise, kurbet denir.

Sual: Tam İlmihâl’in cemaatle namaz bahsinin sondan ikinci paragrafında, (Misâfir, dört rekâtli olan farzları edâ ederken, mukime uyabilir. Mukim imama vakit içinde uyan misâfirin namazı değişerek, imamın namazı gibi dört rekât olur. Fakat misâfir kazâyı iki rekât kılması lâzım olduğundan, mukim imama uyamaz. Çünkü, oturması ve okuması farz olan, nâfile olana uymuş olur) deniyor. Bunun îzahı nasıldır?

CEVAP
Seferî olan kimse, öğle, ikindi ve yatsı namazını kılamayıp kazâya bırakınca, kazâyı iki rekât kılması lâzım olduğundan, aynı namazı kazâ eden mukim imama uyamaz. Çünkü, mukim imamın, ikinci rekâtin sonunda oturması farz değildir. Seferî olanın ise, oturması farz olduğundan mukim imama uyamaz. Seferî olan kimse, vakit namazlarında mukim imama uyabilir.

Sonraki Sayfa (2/7)