Sual: Bir iş yaparken birkaç niyet yapılır mı? Mesela sünnet kılarken kazaya da niyet edilir mi?

CEVAP
Allahın beğendiği işlere taat denir. Güzel niyetlerle taatın sevabı artar. Camide oturmak taattır. Caminin Allahü teâlânın evi olduğunu düşünerek giren kimse, Allahü teâlânın evini ziyarete de niyet ederse sevabı daha çok olur. Namaz kılmayı beklemek için, camide itikaf edip ahıreti düşünmek için, vaaz dinlemek için de niyet ederse, her niyeti için ayrı sevaba kavuşur.

Bunun gibi, bu kimse, sünnet olduğu için koku sürünür, şık giyinirse, camiye saygı için, camideki müslümanları incitmemek için, temiz olmak, sıhhatli olmak için, İslâmın vakarını, şerefini korumak için niyet edince, her niyeti için ayrı sevab kazanır. İbni Abidin hazretleri buyuruyor ki:

(Farz ve vacip olmayan namazlar nafiledir. Sünnet namazlar da nafiledir. Mescide, camiye girince, oturmadan önce mescidin sahibi [Allahü teâlâ] için iki rekat namaz kılmak sünnettir. Buna Tehıyyetülmescid namazı denir. Camiye girince, farz veya başka namaz kılmak, tehıyyetülmescid namazı yerine geçer. Başka namaz kılarken tehıyyetülmescid için de ayrıca niyet etmek gerekmez. Fakat tehıyyetülmescid sevabına da kavuşabilmek için buna da ayrıca niyet etmelidir.) [R.Muhtar s.710, Nur-ül-izah haşiyesi]

Sünnet namazları kılarken kazaya da niyet edince, namazlar sahih olur. Böylece hem kaza ödenmiş, hem de sünnet kılınmış olur. (İslâm Ahlâkı)

Necat-ül müminin’de, (Sünnetleri kılarken, kazaya kalmış olan farzın kazasına, niyet edilir. Böylece hem kaza ödenmiş, hem de sünnet sevabına kavuşulmuş olur) deniyor. (S.90)

Sünnetleri kılarken kaza namazına da niyet etmek gerektiği Trablus Fetva emini Ramiz-ül-mülkün, Eşşihabdaki fetvasında da bildirilmektedir. Tatarhaniyye’de, (Sünnet kılarken kaza namazına da niyet etmek daha iyidir) deniyor. (Uyun-ül-besair s.103)

Bir kimse, hangisi ilk ve son sünnet olduğunu bilmeden yıllarca namaz kılsa, fakat, hepsini, farz diye niyet ederek kılsa, kabul olur. Çünkü, sünnetlere, farz diye niyet edilirse, sünnet kabul olur. İlk kıldığı farz, sonra kıldıkları sünnet olur. (Fetava-i kübra)

Âlimlere göre, yalnız namaza niyet edilerek kılınan sünnet sahih olur. Çünkü, beş vakit namazın sünneti demek, Peygamberimizin kıldığı namaz demektir. Bu namazlara sünnet ismi sonradan verilmiştir. Resulullah, beş vakit namazın sünnetlerini kılarken, yalnız, (Allah rızası için namaz kılmaya) derdi. (Sünnet kılmaya) diye niyet etmezdi. Her vakit içinde böyle kılınan her namaz, sünnet ismi verilen namaz olur. (Halebi-yi kebir)

Öğlenin farzına dururken, hem farz, hem de sünneti olarak iki niyet yapılırsa, iki imama göre, yalnız farz kılınmış olur. İmam-ı Muhammede göre ise, o namaz kabul olmaz. Çünkü, farz ile sünnet ayrı cinsten iki namazdır. İki imama göre, kuvvetli olanı kılınmış olur. Hâlbuki, camiye girince kılınan herhangi bir namaz, tehıyyetülmescid yerine de geçtiği için, farz kılarken tehıyyetülmescid olarak da, ayrıca niyet etmek, imam-ı Muhammede göre de caiz olur. Yalnız farza niyet edince de, iki namaz birlikte kılınmış olur. (İbni Abidin)

Vaktin farzı ile sünnet, başka namaz ise de, sünnet, farzdan başka kılınan namaz demek olduğu için, sünnetin kazaya benzerliği tehıyyetülmescid namazının farza benzerliği gibidir. (İslâm Ahlâkı)

Sünnet yerine kaza kılan, sünneti terk etmiş olmaz. Fakat sünnetin sevabına kavuşmak için, kazayı kılarken, sünneti kılmaya da niyet etmelidir. Vaktin farzını kılarken, sünnete de niyet edilirse, sünnet sahih olmaz. Fakat, kaza kılarken sünnete de niyet etmek sahih olur. (Eşbah)

Dürr-ül-muhtar sayfa 458de, (Nafile kılmak istiyen, önce namaz kılmayı adamalı, sonra, nafile yerine, bu adak namazı kılmalıdır. Sünnet namazları nezr ettikten sonra kılan, bu sünnetleri kılmış olur) deniyor.

İbni Abidin hazretleri burayı açıklarken, (Nezr edilen namazı kılmak vacip olduğu için, vacip sevabı hasıl olur. Sünnet yerine, nezr olunan namaz kılınınca, sünnet de kılınmış olur) buyuruyor.

Sünnetleri önceden nezr edip de, nezr olarak kılmak daha iyi olduğu Halebide ve Tahtavinin (Merakıl-felah) haşiyesinde yazılıdır. Böylece, öğle sünnetini kılmadan önce (Dört rekat namaz kılmak nezrim olsun) dese, sonra adak olarak niyet edip, kılsa, hem vacip sevabı kazanır, hem de öğle namazının sünnetini kılmış olur. Kulun, kendine vacip ettiği namazı kılması ile, sünnet terk edilmiş olmayınca, Allahü teâlânın farz ettiği kaza namazı kılınınca, sünnet elbette terk edilmiş olmaz. Hem kaza kılınmış olur, hem de sünnet kılınmış olur.