Sual: Bir Yazar bir yazısında şöyle yazıyor: (Hanefi fükahasının geçmiş namazların kazasıyla ilgili meşhur ve zahirür rivaye olan kavli şudur: kazaya kalmış namazları kılmak nafile namazları kılmaktan çok daha ehemmiyetli ve çok daha münasiptir. Yalnız maruf sünnetler ve nafileler bundan müstesnadır. Bunlar nafile niyetiyle kılınır başkaları ise kaza niyetiyle kılınır.) Bu nasıl olur?

CEVAP
Bu hüküm, sadece özürle kazaya kalan namazlar içindir, terk edilen namazlar için değildir. Aynı ifade benim yazılarımda da vardı. Onların hatası (kasten yapılanla), (bir mazeretle kaçırılanı) aynı kefeye koymalarından ileri geliyor. Mesela, birisinin elinde kırılacak bir şey var, kazara çarpıyor ve onu düşürerek kırıyorsunuz, özür diliyorsunuz. Bir de kasten elinden alıp yere çarpıyorsunuz, sonra da özür diliyorsunuz. O zaman adam demez mi, ne özür dilemesi, kasten yapmadın mı, bunu demezler mi adama? Kasten namazı terk eden kafir olur diye hadis-i şerif var. Uyuyarak, unutarak yani bir mazeretle kaçırılan namaz başka, günlerce, aylarca hatta yıllarca terkedilen namaz başka. Böyle kazaya kalan namazlar yerine kaza kılmak elbette efdaldır, bütün kitaplar öyle yazıyor.

Sual: Sevdiğim programları izlerken namaz vakti geçiyor. Bu özür sayılır mı?

CEVAP
Sevdiğiniz programlar, namazı kazaya bırakmaya özür olmaz. Namazı, özürsüz kazaya bırakmak büyük günahtır. Tevbe etmeli, bir daha kazaya bırakmamalıdır.

Namaz kılarken, radyo veya tv açık olmamalıdır. Hatta başka odada kılmak gerekir.

Sual: Kaza namazı olmayan da sünnetleri kılarken kazaya da niyet etmeli mi?

CEVAP
Evet, iyi olur. Bir kimsenin kaza namazı olmasa da, kaza namazı kılmasında mahzur yoktur. Bazı namazlarımız sahih olmamış olabilir. İmam-ı a'zam hazretleri, abdestteki bir müstehabı yapmadığı için kırk yıllık namazını kaza etmiştir. Kaza etme mecburiyeti yoktu. O takva ehli olduğu için böyle yapmıştır.

Sual: Kızım bir Ramazan ayının içinde baliğ oldu. O senenin kazasını tutması gerekir mi?

CEVAP
Balığ olur olmaz namaz ve oruç farz olur. Diyelim ki ramazanın yirmisinde baliğ oldu, on günlük oruç ona farzdır. Kaza etmesi gerekir.

Sual: Sabah namazına uyanamayınca öğleden önce kaza ederken de ezan ve ikamet okumak gerekir mi? Gerekirse 'essalatu hayrun mınennevm' kısmı da söylenir mi?

CEVAP
Evet söylenir.

Sual: Dün sabah aldığım abdest ile öğleni kıldım sonra dudağım kanadı. Ben bunu unutup abdestim var diye bütün namazlarımı kıldım. Ta ki yatacak vakit aklıma geldi, bu durumda ne yapmalıyım?

CEVAP
Malikiyi taklit ediyorsan bir şey gerekmez. Taklit etmiyorsan, ikindi, akşam ve yatsıyı kaza etmen iyi olur. Bu namazları malikiye göre kıldım desen de olur. Ama kaza etmek iyi olur.

Sual: Ameliyat esnasında narkozlu iken geçen namazlar sonradan kaza ediliyor mu?

CEVAP
Kendiliğinden bayılan kimse, 24 saat veya daha fazla zaman ayılmazsa, iyi olunca, namazlarını kaza etmez. Afyon, narkoz ve ilaç gibi şeylerle aklı giden kimse, ne kadar baygın kalırsa kalsın, ayılınca kılmadığı namazlarını kaza eder

Sual: Vakit namazını kılmadan kaza namazı kılınabilir mi?

CEVAP
Evet kılınabilir.

Sual: Kaza namazları hakkında gazetedeki yazılarınızı okudum. Evet benim de kaza namazlarım var ve bir an önce tamamlamak istiyorum. Fakat benim yaptığım araştırmalara göre sünnet terk edilemez dediler.

CEVAP
Biz sünneti bırakın, terk edin demedik ki. Sünneti kılarken kazaya da niyet edilmesi gerektiğini muteber kitaplardan alarak yazdık.

Sual: Öğle namazında sünnetleri kaza niyetiyle kılarken önce ezan, sonra kamet okuyup ilk sünneti, sonra kamet okuyup farzı, sonra da tekrar kamet okuyup son sünneti kılıyorum. Bu yaptığım doğru mudur?

CEVAP
Öğlenin sünnetini kılarken ilk kazaya kalmış öğlenin farzına ve vaktin sünnetine diye de niyet ediyorsanız doğrudur. Son sünneti kılarken ilk kazaya kalan sabah namazının farzına ve vaktin son sünnetine diye niyet ediyorsanız doğru.

Sual: Kaza namazlarımız bittiği halde sünnetleri kaza niyetiyle kılmaya devam edince, kamet yine okunur mu?

CEVAP
Evet okunur.

Sual: Kaza kılarken, niyet ettim (Kılmadığım en son ......... namazını kılmaya) diye niyet etsek bir mahzuru var mı?

CEVAP
Mahzuru yoktur. İlk demekle son demek arasında nüans farkı var. Namazlar geciktikçe katlanarak günahı artar. Bir an önce ilkten başlamak iyi olur. Sondan da başlamak caizdir. Bir de kılmadığım demek, biraz edebe aykırı, kılamadığım demek daha uygun olur.

Sual: Kazalarımın hepsini kıldım. Kaza namazım kalmadı. Kaza namazı olmayanların 3 rekatli namazları kaza niyeti ile kılmaları olmuyormuş. Eğer kazası yok ise nafile namaz yerine geçmeyeceğinden 3 rekatli namazların 2 rekatlı kaza namazları şeklinde kılınması gerektiğini söylüyorlar doğru mu?

CEVAP
Doğru değildir. Benim de kaza namazım yok. Ben de üç rekatlı namazları kaza niyetiyle kılıyorum. Farzın yanında bir namaz kılınınca sünnet de kılınmış oluyor.

Sual: Çok sayıda kaza borcu olan kaza borcunu ödedikten sonra tekrar tertib sahibi olur mu?

CEVAP
Evet olur.

Sual: İkindi namazından sonra kaza kılınır mı?

CEVAP
Nafile kılınmaz ama kaza kılınır. Akşama 40 dakika kalıncaya kadar.

Sual: Sünnetler yerine kaza kılan kişi, niyet esnasında farzın kazasını kılmaya ve vaktin sünnetine niyet ederken, vaktin sünnetinin sevabına niyet etmeyi unutursa sünnet kılmamış mı olur?

CEVAP
Yine vaktin sünneti kılınmış olur, sadece niyet sevabı eksik olur.

Sual: Sünnetleri kılarken kazaya da niyet etmeyen yakınlarımıza bildirdiğimizde "akşam ve yatsının iki rekat olması gerekli sünnetleri bu sefer üç rekat olarak kılınıyor bu sünneti değiştirmek olmaz mı?" şeklinde tereddütler oluyor. Aslen iki rekat olan sünnetleri üç veya dört rekat olarak kılmanın bir mahzuru var mıdır? Bu hususta ne dersiniz?

CEVAP
Peygamber efendimiz, farzlardan önce veya sonra bir namaz kılardı, o kıldığı için bize sünnet oluyor. Biz sünnet yerinde kaza kılmakla sünneti yerine getiriyoruz. Rekatın farklı olması buna mani değildir.

Sual: Kaza namazı borcu olmayan kimse de, sünnetleri kılarken, yine kaza namazına da niyet edebilir mi?

CEVAP
Kazası olmayan, sünnetleri kılmaya devam eder. Ama kazaya da niyet etmesinde mahzur olmaz. Eğer kazası yoksa, zaten o namaz nafile olur. Farzın yanında kılındığı için sünnet sevabına da kavuşulur. Sünnete de niyet edilince niyet sevabı da alınır.

Sual: Sabah namazını öğleden önce kaza edince sünnetini de kılıyoruz. Yalnız sünnetin kazası olmaz diye biliyorum. Niyet ederken nasıl niyet edeceğim?

CEVAP
Öğleye kadar sünnetin kazası olur. Ondan sonra sünnet kaza edilmez. Kazaya kalmış bugünkü sabah namazının sünneti kılmaya diye niyet edilir.

Sual: Cemaati beklerken kaza namazı kılınır mı yoksa farzı kılıp sonra mı kaza kılmalı?

CEVAP
Cemaate yetişilebilirse, kaza kılmakta mahzur yoktur. Mekruh vakitler hariç her zaman kaza kılınır.

Sual: Sünnet yerine kaza konusunda benim aklıma şöyle bir şey takıldı: Madem ki, farzdan önce veya sonra kaza kılmakla sünnet de yerine geliyor, o halde niye İbni Abidin ve diğer fıkh kitaplarında (Özür ile kaçırılan birkaç namazı kaza ederken sünnetleri terk etmemelidir. Sünnetleri sünnet olarak kılmalıdır.) buyruluyor. Özür ile kaçırılan namazların kazalarını sünnetler yerine kılınca niye sünnet de yerine gelmiş olmuyor?

CEVAP
Kuşluk namazı, tehiyyatülmescid namazı ve diğer hakkında Hadis varit olmuş nafile namazları kılmak da kaza kılmaktan evladır. Çünkü kazayı bir özürle bıraktık. O an ölsek kaza borcu ile ölmüş sayılmayız. Böyle kazaya kalmış namaz, bir vakit iki vakit olur en fazla üç veya dört vakit olur. Fazla olmaz. Sünnet ve bu nafileleri kılmak, kaza kılmaktan evladır. Sünnetle kazayı beraber kılmaya hiç ihtiyaç yoktur. Ama birkaç sene gibi çok kaza borcu olunca bir zaruret doğuyor. Geciktirdikçe günah yazılıyor.

Diğer üç mezhebe göre ise özürle kaçırılan kazalar varken bile sünnet kılınması haramdır. Özürle kaçırılan kaza da geciktirilmemeli diyorlar. Bunlar da hak mezhep. Kaza’nın önemini buradan anlamalıdır.

Sual: Kaza namazlarından sonra tesbihat yapılır mı?

CEVAP
Yapılabilir. Fakat son kazayı kılarken tesbih çekmek iyi olur. Yani diyelim bir günlük iki günlük kaza kılındı. Kalkılacağı zaman tesbih çekip dua etmek iyi olur.

Sual:1-Diyelimki öğle namazını kılamadım.Bunu ikindi namazının peşine kaza etmem doğru olur mu?

CEVAP
Önce öğleyi kılmalı. Tertip sahibi olanın mutlaka önce öğleyi kaza etmesi şart, kazası çok olan kimse ise, önce ikindiyi kılabilir, sonra öğleyi kaza eder.

2-Yoksa sırasıyla mı gitmem lazım?

CEVAP
Sıra ile kaza mecburiyeti yoktur.

3-Kaza borcum olup olmadığından emin değilim.

CEVAP
Zannı galip nasıl ise öyle hareket edilir. Kaza borcun yoksa tertip sahibi olursun.

Sual: Sabah namazına kalkamasak ve güneş doğduktan sonra sünneti ile beraber kılsak bu kıldığımız namaza niyet ederken kaza diye mi yoksa vakit namazının farzı diye mi niyet edeceğiz. Eğer güneş doğduktan sonra hemen kılsak herhangi bir borç veya günah altında kalıyor muyuz?

CEVAP
Güneş doğduktan hemen sonra kılınmaz. 50 dakika sonra kılınır. Kaza olarak kılınır. Bugün kazaya kalan sabah namazımın sünnetini veya farzını kılmaya diye niyet edilir.

Sual: İlmihalde diyor ki: Hanefi ve malikide namazdan sonra ilim öğrenmek sonra cihad gelirmiş. Hanbelide namazdan sonra cihad önemliymiş. Şafiide sünnet önemliymiş. Ama Şafiiler sünneti terkediyor yerine kaza da kılmıyor .Bu niye böyle? Bilmedikleri için mi?

CEVAP
Evet ben doğuda bulundum bilmedikleri için kaza kılmıyorlar. Bildikleri sadece kazası olan sünnet kılamaz, kılarsa haram işlemiş olur bunu biliyorlar onun için sünnet kılmıyorlar, kaza da kılmıyorlar.

Sual: Hanbelide namaz kılmayan mürted olur. Kazasını yapmaz. Diyelim ki biri hanbeli mezhebinde namazlarını kılmamış. 20 yaşına gelmiş namaza başlamış. Bu kimse namazlarını kaza edecek mi?

CEVAP
Hanbeli mezhebinde mürted müslüman olunca yeni müslüman olmuş gibi olur, namazlarını kaza etmez. Hanefide de bir kimse, mürted olduğu yıllardaki namazlarını kaza etmez. Çünkü mürtede hiçbir ibadet farz değildir, ona iman farz.

Sual: 1-Sabah namazına kalkamamış ve öğle ezanına 15-20 dakika kala güneş tam tepedeyken uyanmış isek öğlenin vakti girmeden sabahı hemen kaza edebilir miyiz?

CEVAP
Öğle namazına 20 dakika kala da namaz kılınmaz, kerahat vaktidir. Bu durumda sabah artık kaza edilmez. Öğle ezanı okunduktan sonra hemen kaza edilir.

2-Vakit namazını kılmadan kaza namazı kılınabilir mi?

CEVAP
Evet kılınabilir.

3- Kendi memleketinde seferiyim diye namazlarını seferi usule göre kılan kişi daha sonra seferi olmadığını öğrendiği zaman o namazlarını kaza edecek midir?

CEVAP
Evet kaza edecektir.

Sual: 1-Bir gün içinde sabah ve öğle namazlarını kılamadıysanız akşamı kılmadan önce bu 2 namazın kazasını kılıp ondan sonra ikindi namazını mı kılmak gerekir?

CEVAP
Namazı hele iki vakit namazı kazaya bırakmak büyük günahtır. Bütün imkanlar kullanılmalı namazı kazaya bırakmamalıdır. Tertip sahibi olan, yani hiç namaz kazası olmayan kimse, önce sabah ve öğleyi kaza ettikten sonra ikindi namazını kılar. Tertip sahibi değilse, ikindiyi önce kılmasında mahzur yoktur.

2-Şayet cemaate yetişti iseniz nasıl davranmanız gerekir, sünneti kılmayıp bu kazaları kılıp farz namaza yarısından mı başlayarak cemaate uymak gerekir? Yoksa ikindinin farzını cemaatle kılıp hemen ardından mı bu kazaları kılmak gerekir?

CEVAP
Cemaat varsa hemen cemaate uyar. Tertip sahibi ise, sabah ve öğleyi kaza ettikten sonra ikindiyi tekrar kılar. Tertip sahibi değilse, sadece sabahla öğleyi kaza eder.

Sual: Sabah namazına uyanamayınca namazı kalkınca öğleden önce kılarken nasıl niyet etmeliyiz? En son kazaya kalmış namazım diye mi yoksa bugünkü kazaya kalmış namazım diye mi niyet etmeliyiz?

CEVAP
İkisi de olur. Fakat doğrusu şöyledir: Bugün kazaya kalan sabah namazımın farzına veya sünnetine diye niyet edeceksiniz.

Sual: Sünnetleri terk etmek, bildiğim kadarıyla mekruhtur. Peki, mekruhta ısrar etmek günah mı?

CEVAP
Sünnet yerine kaza kılınırsa, sünnet terk edilmemiş olur. Çünkü Peygamber efendimiz, farzın yanında bir namaz kılardı, o kıldığı için sünnet denmiştir. Farzın yanında kaza kılan da onun sünnetine uymuş olur. Farzın yanında bir namaz kılınmazsa sünnet terk edilmiş olur.

Müekked sünneti, özürsüz [mazeretsiz] devamlı terk etmek mekruhtur, küçük günah olur. Namaz içindeki müekked sünnetleri terk etmek ise tahrimen mekruhtur.

Zevaid sünnetleri terk etmek mekruh değildir. Mesela deveye binmeyip uçağa binmek gibi. Entari giymeyip pantolon giymek gibi. Yemeği el ile değil kaşık ile yemek gibi.