Sual: Namaza geç kalıp, imama, çeşitli rekatlerde yetişen kimse, nasıl hareket eder? Hepsine ayrı ayrı misal verilerek anlatır mısınız?

CEVAP
Namaza geç kalıp imama birinci rekatte yetişemeyen kimseye Mesbuk denir. Mesbuk, imam iki tarafa da selam verdikten sonra, ayağa kalkarak, yetişemediği rekatleri kaza eder ve kıraetleri [okumaları], birinci, ikinci, üçüncü rekat kılıyormuş gibi okur. Oturmayı ise, dördüncü, üçüncü ve ikinci rekat sırası ile, yani sondan başlamış olarak yapar.

Mesela:
1- Öğle, ikindi veya yatsının farzının ikinci rekatine yetişen kimse, imam selam verdikten sonra, kalkıp, Sübhaneke, Fatiha ve zamm-ı sure okur. Rükû ve secdeden sonra oturur, Ettehıyyatüyü, salli barikleri, Rabbena atina...yı okuyup selam verir.

2- Öğle, ikindi veya yatsının 3. rekatine yetişen kimse, imam selam verdikten sonra, kalkıp, Sübhaneke, Fatiha ve zamm-ı sure okur. Rükû ve secdeden sonra oturur. [Başka bir kavle göre oturmazsa da namazı sahih olur.] Ettehıyyatüyü okuduktan sonra kalkar, Fatiha, zamm-ı sure okur, rükû ve secdeden sonra oturur. Ettehıyyatüyü, salli barikleri, Rabbena atina..yı okuyup selam verir. Evla olanı böyledir.

3- Öğle, ikindi veya yatsının dördüncü yani son rekatine yetişen kimse, imam selam verdikten sonra, kalkıp Sübhaneke, Fatiha ve zamm-ı sure okur. Rükû ve secdeden sonra oturur, Ettehıyyatüyü okuduktan sonra kalkar, Fatiha ve zamm-ı sure okur, rükû ve secdeden sonra oturmayıp kalkar. Fatiha okur, rükû ve secdeden sonra oturup Ettehıyyatüyü, salli barikleri, Rabbena atinayı okur, selam verir.

4- Akşamın ikinci rekatına yetişen kimse, imam selam verdikten sonra, kalkıp, Sübhaneke, Fatiha ve zamm-ı sure okur. Rükû ve secdeden sonra oturur, Ettehıyyatüyü, salli barikleri, Rabbena atinayı okuyup selam verir. Akşamın üçüncü rekatine yetişen kimse de, imam selam verdikten sonra, kalkıp, Sübhaneke, Fatiha ve zamm-ı sure okur. Rükû ve secdeden sonra oturur, Ettehıyyatüyü okuduktan sonra kalkar, Fatiha ve sure okur, Rükû ve secdeden sonra oturur, namazı tamamlar.

5- Sabahın 2. rekatine yetişen kimse, imam selam verdikten sonra, kalkıp, Sübhaneke, Fatiha ve zamm-ı sure okur. Rükû ve secdeden sonra oturup namazı tamamlar.

6- Mesbuk, imam son rekatte otururken, Ettehıyyatüyü yavaş yavaş okur, eğer erken bitirirse, imam selam verinceye kadar Kelime-i şehadeti tekrar eder. Sükut etmez. Bu hususta başka kaviller varsa da âlimlerin tercih ettiği budur.

7- Son rekati de kaçıran kimse, imama teşehhüdde yetişirse, yine cemaat sevabına kavuşur.

8- İftitah tekbirini imamla birlikte söylemenin sevabı çoktur. Onun için imamla birlikte tekbir almaya çalışmalıdır!

9- Hiçbir rekate yetişemeyen, selamdan önce, mesela son teşehhüdde imama uyan, imam, selam verince kalkar, tekbir almadan yeni baştan kılar gibi kılar.

10- Mukim, seferi olan imama da uyabilir. Seferi olan da, 4 rekatli olan farzları eda ederken de, mukim imama uyabilir. Yetişemediği rekat olursa, imam selam verince dörde tamamlar. Çünkü, seferi olanın namazı değişerek, imamın namazı gibi 4 rekat olur.

11- Seferi olan öğle, ikindi ve yatsı namazını kılamayıp kazaya bırakınca, kazayı iki rekat kılması gerektiğinden, aynı namazı kaza eden mukim imama uyamaz. Çünkü, mukim imamın, ikinci rekatin sonunda oturması farz değildir. Seferi olanın ise, oturması farz olduğundan mukim imama uyamaz.

12- Cemaate gelen, imamı rükûda görürse, ayakta tekbir getirip, rükûa eğilir. Tekbiri eğilirken söylerse, namazı sahih olmaz. Eğilmeden, imam kalkarsa, o rekate yetişmemiş olur.

13- İmam açıktan okurken imama uyan kimse, sübhanekeyi okumaz, imamı dinler. Çünkü sübhaneke okumak sünnet, imamı dinlemek ise vaciptir. Sübhaneke okumaktan mahrum kalmamak için, imam tekbir aldıktan sonra, hemen imama uymaya çalışmalıdır! İmama uymak için vesvese edip gecikmek doğru değildir.

Sünneti kıldıktan sonra, safa girerken niyet etmek yetişir. Ellerini kulaklarına götürüp "kalbimi toplamadım" diye vesvese edip niyeti geciktiren, bu yüzden sübhaneke okumayı kaçıran çoktur. Buna fırsat verilmemelidir!

14- İmam farza başlarken veya ikamet okunurken, camiye gelen, cemaatin arasında sünnet kılmaya durmamalıdır. Sabah namazı hariç, diğer namazlarda hemen imama uymalıdır. Sabah namazında ise, sünneti caminin girişindeki sofada kılmalıdır. Sofa yoksa, bir direk arkasında kılmalıdır. Direk de yoksa, hemen imama uymalıdır. Farzdan sonra da sabahın sünneti artık kılınmaz.

15- Camiye geç gelen, rastgele bir yerde durmamalıdır. Eğer sünneti kılarken önünden geçen olursa, kendisine de günah olur. Direk arkasına durmalıdır! (R.Muhtar, Halebi)

Sual: İmâma ikinci rekatte yetişen kimse, imâm selâm verdikten sonra ayağa kalkınca sübhânekeyi okur mu?

CEVAP
Okur, çünkü okumalar baştandır.

Sual: Namaza geç gelip birinci rekate yetişemiyen kimse, imâm selâm vermeden önce kalkabilir mi?

CEVAP
İmâmın selâmını beklemek vâcibdir. İmâm selâm vermeden önce kalkmak tahrimen mekrûhtur. Eğer mesbûk daha fazla bekleyince namazı fâsid olacaksa, o zaman kalkar. Meselâ kendi namazını tamamlarken güneş doğma tehlikesi varsa veya mestin mesh müddeti geçecekse veya özürlü olup vaktin çıkıp abdesti bozulacaksa, buna benzer sebeplerle teşehhüd miktarı oturduktan sonra, imâmın selâmını beklemeden kalkar. (Halebî)

Sual: Vaktin farzını kılan bir kimseye ondan habersiz uymanın câiz olduğunu daha önce gazetenizden öğrenmiştim. İşyerinin mescidinde birkaç kişi toplanıp cemâatle namaz kılarken, ikinci veya üçüncü rekatte biri gelip imâma uyuyor. İmâm selâm verince mesbûk olan bu kişi namazını tamamlamak için ayağa kalkıyor. Mescide yeni gelen kimselerin, farz kılan bu mesbûka uymaları câiz midir?

CEVAP
Mesbûka uymak câiz değildir.

Sual: Akşamın farzı kılınırken cemaata son oturuşta yetişen kişinin imamın selam vermesinden sonraki hareket tarzı ve okuması nasıl olacaktır?

CEVAP
Sadece akşamda değil bütün namazlarda, kalkıp yeni baştan kılınıyormuş gibi kılınır.

Sual: 1-Cemaatle kılınan namaza ortasında 3. rekatta yetişen kimse "cemaat 4. rekata oturduğu zaman" 3. rekatta yetişen kişi Ettehiyyatüyü okuduktan sonra selam verilene kadar birşey okur mu yoksa sükut mu eder?

CEVAP
En uygunu ettehıyyatüyü yavaş yavaş okumasıdır. Hızlıca okursa, o zaman sükut etmesi uygun olmaz, kelime-i şehadeti tekrar eder.

2-Bir önceki sorunun devamı..Aynı durumda beşinci rekatı kıldıktan sonran fark edilirse, ne yapmak gerekiyor?

CEVAP
Bir rekat daha kılıp altı rekate tamamlamak gerekir. Yine secdei sehv ile namaz tamamdır.

3- 4 rekat farz namazını kılarken, dördüncü rekatte oturup ettehıyyatü okuduktan sonra ayağı kalktıktan sonra hatırlarsa, ne yapmak gerekiyor? O farz namazı tekrarlamak mı lazım?

CEVAP
Hayır, ayağa kalkmışsa oturur secdei sehv yapar, namaz tamamdır.

4-Akşam namazının 2. rekatında cemaate yetişen ve imamın birinci rekatte ihlas-ı şerif, ikinci rekatte nass suresini okuduğunu gören bir kimsenin yalnız tamamlayacağı 1. rekatta hangi sureyi okuması uygun olur?

CEVAP
İstediği sureyi okur. Mesela kevser suresini okur, fil suresini okur. Bekara suresini okur.